زمان مطالعه9 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
سیستم خنککننده خودرو یکی از مهمترین بخشهای موتور است و عملکرد صحیح آن تأثیر مستقیمی بر عمر پیشرانه، مصرف سوخت و راندمان خودرو دارد. با این حال، هنوز هم بسیاری از رانندگان تصور میکنند که برای پر کردن رادیاتور، استفاده از آب لولهکشی کافی است و نیازی به مایع خنککننده یا ضدیخ ندارند. این تصور اگرچه در نگاه اول منطقی به نظر میرسد، اما در بلندمدت میتواند باعث ایجاد رسوبات، خوردگی قطعات فلزی، کاهش راندمان سیستم خنککننده و حتی افزایش احتمال جوش آوردن موتور شود.
اگر به تعمیرگاههای خودرو مراجعه کنید، تقریباً تمام مکانیکهای باتجربه توصیه میکنند به جای آب معمولی از مایع خنککننده استاندارد استفاده کنید. دلیل این موضوع آن است که موتور خودرو هنگام کار، گرمای بسیار زیادی تولید میکند و تنها یک مایع خنککننده استاندارد میتواند علاوه بر انتقال حرارت، از قطعات داخلی سیستم خنککننده نیز محافظت کند.
اگر تاکنون با مشکلاتی مانند داغ شدن بیش از حد موتور یا افزایش غیرعادی دمای آب روبهرو شدهاید، پیشنهاد میکنیم مقاله علائم خرابی رادیاتور خودرو چیست؟ را نیز مطالعه کنید. همچنین اگر قصد سرویس کامل سیستم خنککننده را دارید، راهنمای تعویض مایع خنککننده خودرو در خانه میتواند مراحل انجام این کار را بهصورت کامل آموزش دهد.
برخلاف تصور بسیاری از رانندگان، مایع داخل رادیاتور تنها وظیفه خنک کردن موتور را بر عهده ندارد. مایع خنککننده یا ضدیخ ترکیبی از آب تصفیهشده و افزودنیهای شیمیایی مخصوص است که همزمان چند وظیفه مهم را انجام میدهد:
در نتیجه، واژه «ضدیخ» نباید این تصور را ایجاد کند که این مایع فقط در زمستان کاربرد دارد. در واقع، استفاده از ضدیخ استاندارد در تمام طول سال ضروری است؛ زیرا در تابستان نیز از جوش آوردن موتور جلوگیری میکند.
اگر قصد خرید مایع خنککننده استاندارد دارید، محصولاتی مانند ضد یخ و ضد جوش کاسپین مدل کولانت، ضد یخ ۱ لیتری خودرو فرودو و ضد یخ ۱ لیتری خودرو دینا پارت از گزینههای مناسب برای سرویس سیستم خنککننده محسوب میشوند.
آب شهری حاوی مقادیر مختلفی از املاح معدنی مانند کلسیم، منیزیم و ترکیبات آهکی است. زمانی که این آب به دفعات در موتور و رادیاتور گردش میکند و تحت دمای بالا قرار میگیرد، بخشی از این املاح روی دیوارههای داخلی رادیاتور، مجاری آب موتور، ترموستات و واترپمپ رسوب میکنند.
رسوبات ایجادشده بهمرور مسیر گردش مایع خنککننده را باریکتر کرده و انتقال حرارت را کاهش میدهند. در نتیجه دمای موتور افزایش پیدا میکند و راندمان سیستم خنککننده افت خواهد کرد.
از سوی دیگر، مکانیکها هنگام باز کردن رادیاتور خودروهایی که سالها با آب معمولی کار کردهاند، معمولاً با رسوبات سفید یا قهوهایرنگی مواجه میشوند که بخش زیادی از مجاری سیستم خنککننده را مسدود کردهاند.
در صورت ادامه این وضعیت، احتمال خرابی رادیاتور، واترپمپ و حتی آسیب دیدن موتور نیز افزایش خواهد یافت.
یکی دیگر از مهمترین مشکلات استفاده از آب معمولی، افزایش احتمال خوردگی قطعات فلزی سیستم خنککننده است.
در مدار خنککننده خودرو قطعات مختلفی از جنس آلومینیوم، فولاد، چدن و آلیاژهای متفاوت وجود دارد. تماس مداوم این فلزات با آب معمولی، بهویژه در دماهای بالا، شرایط را برای ایجاد واکنشهای شیمیایی و خوردگی فراهم میکند.
مایع خنککننده استاندارد دارای افزودنیهای ضدخوردگی است که از ایجاد این واکنشها جلوگیری میکند؛ اما آب معمولی چنین ویژگیای ندارد.
در نتیجه ممکن است به مرور زمان با مشکلات زیر مواجه شوید:
اگر خودرو علائمی مانند نشتی آب، صدای غیرعادی واترپمپ یا افزایش دمای موتور را نشان میدهد، بهتر است وضعیت واترپمپ را نیز بررسی کنید. مطالعه مقاله علائم خرابی واتر پمپ خودرو چیست؟ میتواند در تشخیص سریع این مشکل کمککننده باشد.
همچنین در صورت نیاز به تعویض این قطعه، واتر پمپ پراید هرینگتون و واتر پمپ پیکان و آردی GISP از محصولات مناسب موجود در فروشگاه کاروپارت هستند.
بسیاری از رانندگان تصور میکنند اگر به جای آب لولهکشی از آب مقطر استفاده کنند، دیگر نیازی به ضدیخ نخواهند داشت. این تصور نیز کاملاً درست نیست.
آب مقطر به دلیل نداشتن املاح معدنی، نسبت به آب شهری گزینه بسیار بهتری محسوب میشود و رسوب ایجاد نمیکند، اما همچنان فاقد افزودنیهایی است که از قطعات سیستم خنککننده محافظت میکنند.
برای مثال، آب مقطر به تنهایی نمیتواند:
به همین دلیل تقریباً تمامی خودروسازان توصیه میکنند سیستم خنککننده با ترکیب استاندارد آب مقطر و ضدیخ پر شود؛ نسبتی که معمولاً در دفترچه راهنمای خودرو ذکر شده است.
یکی از رایجترین باورهای اشتباه میان رانندگان این است که ضدیخ فقط مخصوص فصل زمستان است.
در حالی که مایع خنککننده علاوه بر جلوگیری از یخزدگی، وظایف مهم دیگری نیز بر عهده دارد. مهمترین مزیت آن در فصل تابستان، افزایش نقطه جوش مایع داخل رادیاتور است.
این ویژگی باعث میشود در شرایطی مانند:
دمای موتور کنترل شده باقی بماند و احتمال جوش آوردن خودرو کاهش پیدا کند.
به همین خاطر بسیاری از تعمیرکاران ترجیح میدهند به جای واژه «ضدیخ» از عبارت مایع خنککننده موتور استفاده کنند؛ زیرا این محصول در تمام فصلهای سال نقش محافظتی دارد.
استفاده از محصولات استانداردی مانند ضد یخ و ضد جوش کاسپین مدل کولانت، ضد یخ خودرو فرودو یا ضد یخ دینا پارت میتواند علاوه بر جلوگیری از یخزدگی، از افزایش دمای موتور، تشکیل رسوب و خوردگی قطعات نیز جلوگیری کند.
اگر خودرو مدت طولانی با آب لولهکشی کار کرده است، بهتر است هرچه زودتر سیستم خنککننده توسط یک تعمیرکار بررسی شود. در بسیاری از موارد، تنها تعویض ضدیخ کافی نیست و لازم است کل مدار خنککننده شستوشو شود تا رسوبات تجمعیافته از بین بروند.
در این سرویس معمولاً موارد زیر نیز بررسی میشوند:
در برخی خودروهای قدیمی که سالها با آب معمولی کار کردهاند، استفاده از محلولهای رسوبزدا باید با احتیاط انجام شود؛ زیرا جدا شدن ناگهانی رسوبات ممکن است باعث ایجاد نشتی در بخشهایی شود که پیشتر توسط همین رسوبات پوشانده شده بودند. به همین دلیل بهتر است عملیات شستوشوی سیستم خنککننده زیر نظر تعمیرکار انجام شود.
اگر قصد دارید مایع خنککننده خودرو را بهصورت اصولی تعویض کنید، پیشنهاد میکنیم مقاله «تعویض مایع خنککننده خودرو در خانه؛ آموزش کامل تعویض ضد یخ بهصورت گامبهگام» را نیز مطالعه کنید تا با مراحل صحیح این کار آشنا شوید.
استفاده از آب معمولی در رادیاتور شاید در شرایط اضطراری و برای مدت کوتاه راهکاری قابل قبول باشد، اما استفاده دائمی از آن میتواند به مرور زمان باعث تشکیل رسوب، خوردگی قطعات، کاهش راندمان سیستم خنککننده و افزایش احتمال جوش آوردن موتور شود.
بهترین انتخاب، استفاده از ترکیب استاندارد آب مقطر و مایع خنککننده باکیفیت است؛ زیرا این ترکیب علاوه بر انتقال مناسب حرارت، از قطعاتی مانند رادیاتور، واترپمپ، ترموستات و مجاری آب موتور نیز محافظت میکند.
رسیدگی منظم به سیستم خنککننده و تعویض بهموقع ضدیخ، هزینهای بسیار کمتر از تعمیر موتور یا تعویض قطعات آسیبدیده خواهد داشت و میتواند عمر مفید خودرو را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
بله. استفاده مداوم از آب لولهکشی به دلیل وجود املاح معدنی میتواند باعث ایجاد رسوب، خوردگی قطعات و کاهش راندمان سیستم خنککننده شود.
خیر. آب مقطر رسوب ایجاد نمیکند، اما فاقد افزودنیهای ضدخوردگی، ضدجوش و روانکننده است؛ بنابراین باید همراه با ضدیخ استاندارد استفاده شود.
بله، اگر دسترسی به ضدیخ وجود نداشته باشد، استفاده موقت از آب معمولی بهتر از رانندگی بدون مایع خنککننده است. با این حال، باید در اولین فرصت سیستم تخلیه شده و با ترکیب استاندارد آب مقطر و ضدیخ دوباره پر شود.
بسته به نوع خودرو و نوع مایع خنککننده، معمولاً بین ۲ تا ۵ سال یا ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر توصیه میشود. بهترین مرجع، دفترچه راهنمای خودرو است.
