زمان مطالعه10 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
سیستم ترمز بدون تردید مهمترین بخش ایمنی هر خودرو محسوب میشود. هرچقدر موتور خودرو قدرتمند باشد یا سیستم تعلیق عملکرد مناسبی داشته باشد، در صورت ضعف ترمزها امنیت راننده و سرنشینان به خطر میافتد. به همین دلیل آشنایی با عملکرد سیستم ترمز و تشخیص زودهنگام ایرادهای آن، نقش مهمی در جلوگیری از تصادف و کاهش هزینههای تعمیرات دارد.
اگرچه امروزه بسیاری از خودروهای سواری از ترمز دیسکی در محور جلو و گاهی هر دو محور استفاده میکنند، اما ترمزهای کاسهای همچنان در محور عقب بسیاری از خودروهای اقتصادی، وانتها، خودروهای تجاری و برخی خودروهای قدیمی به کار میروند. این سیستم به دلیل قیمت مناسب، دوام قابل قبول و هزینه تعمیر پایین هنوز جایگاه خود را حفظ کرده است. اگر میخواهید با ساختار، مزایا و محدودیتهای این نوع سیستم بیشتر آشنا شوید، مطالعه مقاله ترمز کاسهای چیست؟ مزایا و معایب میتواند اطلاعات کاملی در اختیارتان قرار دهد.
در ترمز کاسهای، زمانی که راننده پدال ترمز را فشار میدهد، فشار هیدرولیکی ایجادشده توسط سیلندر اصلی به سیلندر چرخ منتقل میشود. سپس دو کفشک ترمز به سمت داخل کاسه حرکت کرده و با ایجاد اصطکاک، سرعت چرخ را کاهش میدهند. این فرآیند در ظاهر ساده است اما مجموعهای از قطعات مکانیکی و هیدرولیکی باید کاملاً هماهنگ عمل کنند تا خودرو در کوتاهترین فاصله ممکن متوقف شود.
به همین دلیل خرابی هر یک از اجزای این مجموعه، از کفشک و فنر گرفته تا سیلندر چرخ یا روغن ترمز، میتواند عملکرد کل سیستم را تحت تأثیر قرار دهد. برای آشنایی کامل با تمامی اجزای این مجموعه نیز پیشنهاد میشود مقاله معرفی همه قطعات سیستم ترمز خودرو؛ عملکرد، وظایف، علائم خرابی و روش نگهداری را مطالعه کنید.
یکی از رایجترین مشکلات ترمزهای کاسهای، کاهش تدریجی قدرت ترمزگیری در اثر افزایش دمای سیستم است؛ پدیدهای که با نام Brake Fade شناخته میشود.
هنگام ترمز گرفتن، انرژی حرکتی خودرو به گرما تبدیل میشود. هرچه سرعت خودرو بیشتر باشد یا دفعات ترمزگیری افزایش پیدا کند، حرارت تولیدشده نیز بیشتر خواهد بود. اگر این گرما بهخوبی دفع نشود، ضریب اصطکاک کفشکها کاهش پیدا میکند و توانایی سیستم در متوقف کردن خودرو افت خواهد کرد.
ترمزهای کاسهای نسبت به ترمزهای دیسکی بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند، زیرا فضای بسته کاسه اجازه خروج سریع گرما را نمیدهد. علاوه بر این، افزایش دمای کاسه باعث انبساط فلز شده و فاصله بین کفشک و کاسه را تغییر میدهد؛ موضوعی که مستقیماً روی کیفیت ترمزگیری اثر منفی میگذارد.
علائم این مشکل عبارتاند از:
در چنین شرایطی بهتر است خودرو را متوقف کرده و اجازه دهید مجموعه ترمز کاملاً خنک شود. همچنین در مسیرهای طولانی و شیبدار، استفاده از ترمز موتور به جای ترمزگیری مداوم، بهترین راه برای جلوگیری از افزایش بیش از حد دمای سیستم خواهد بود.
کفشک ترمز یکی از قطعات مصرفی سیستم ترمز کاسهای است و با هر بار ترمز گرفتن، مقدار اندکی از لایه اصطکاکی آن ساییده میشود. این فرسایش کاملاً طبیعی است اما در صورت بیتوجهی میتواند ایمنی خودرو را به شدت کاهش دهد.
پس از طی هزاران کیلومتر، ضخامت لنت روی کفشک کاهش پیدا میکند و در نهایت دیگر توانایی ایجاد اصطکاک کافی را نخواهد داشت. در این مرحله معمولاً راننده با کاهش کیفیت ترمزگیری، صدای سوت یا جیغ هنگام ترمز و افزایش زمان توقف خودرو مواجه میشود.
برخی از کفشکها دارای نشانگر سایش هستند که هنگام رسیدن ضخامت لنت به حداقل مجاز، با ایجاد صدای هشدار راننده را از زمان تعویض مطلع میکنند.
عوامل مؤثر در کاهش عمر کفشک عبارتاند از:
در صورتی که بررسی سیستم ترمز نشان دهد لنت یا قطعات اصطکاکی نیاز به تعویض دارند، بهتر است از نمونههای استاندارد و متناسب با خودرو استفاده شود. برای مثال لنت ترمز چرخ جلو بسترن B30 آفورتیس و لنت ترمز چرخ عقب هیوندا سوناتا آفورتیس از جمله محصولاتی هستند که در صورت تطابق با خودروی شما میتوانند عملکرد مناسب و ترمزگیری مطمئنی ارائه دهند.
یکی دیگر از مشکلات متداول در ترمزهای کاسهای، خارج شدن تنظیم کفشکها از حالت استاندارد است. فاصله بین کفشک و سطح داخلی کاسه باید کاملاً دقیق باشد؛ نه آنقدر زیاد که ترمز دیر عمل کند و نه آنقدر کم که کفشک دائماً با کاسه در تماس باشد.
با گذشت زمان و در اثر سایش طبیعی، فاصله کفشکها افزایش پیدا میکند. اگر مکانیزم تنظیم خودکار یا دستی بهدرستی عمل نکند، راننده متوجه پایین رفتن بیش از حد پدال ترمز خواهد شد. در این حالت، پیش از درگیر شدن کفشکها با کاسه، مسیر بیشتری توسط پدال طی میشود و واکنش سیستم کندتر خواهد بود.
در مقابل، اگر فاصله کفشکها بیش از اندازه کم باشد، تماس دائمی با کاسه باعث افزایش اصطکاک، بالا رفتن دمای سیستم و سایش زودرس قطعات میشود. این وضعیت معمولاً با بوی سوختگی، داغ شدن بیش از حد چرخ و حتی کاهش مصرف سوخت همراه است.
نشانههای رایج تنظیم نبودن کفشکها عبارتاند از:
بازدید دورهای مکانیزم تنظیم، بررسی سلامت فنرها و سرویس منظم مجموعه ترمز بهترین راه برای جلوگیری از این مشکل است.
ورود هوا به مدار هیدرولیکی یکی از ایرادهایی است که هم در ترمزهای کاسهای و هم در ترمزهای دیسکی مشاهده میشود.
برخلاف روغن ترمز که تقریباً غیرقابل تراکم است، هوا بهراحتی فشرده میشود. بنابراین اگر حتی مقدار کمی هوا وارد مدار شود، بخشی از نیروی واردشده به پدال صرف فشرده شدن هوا خواهد شد و فشار کافی به کفشکها نمیرسد.
در چنین شرایطی معمولاً راننده با علائم زیر مواجه میشود:
دلایل ورود هوا به سیستم میتواند شامل موارد زیر باشد:
در بیشتر مواقع، اگر نشتی وجود نداشته باشد، با هواگیری صحیح سیستم میتوان مشکل را برطرف کرد. البته اگر سیلندر اصلی، سیلندر چرخ یا شیلنگهای ترمز آسیب دیده باشند، ابتدا باید قطعه معیوب تعویض شود.
کاسه ترمز نیز مانند هر قطعه اصطکاکی دیگر در طول زمان دچار سایش میشود. علاوه بر آن، گردوغبار ناشی از سایش کفشکها، گلولای، زنگزدگی و رطوبت نیز میتوانند عملکرد آن را مختل کنند.
اگر ضخامت لایه اصطکاکی کفشک کاملاً از بین برود، تماس مستقیم فلز با فلز آغاز میشود؛ اتفاقی که علاوه بر ایجاد صدای شدید، باعث آسیب جدی به سطح داخلی کاسه خواهد شد.
از مهمترین علائم خرابی کاسه ترمز میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
در خودروهایی که محور جلو از ترمز دیسکی استفاده میکند نیز باید سلامت دیسکها همزمان بررسی شود؛ زیرا تاب برداشتن یا فرسودگی دیسک میتواند کیفیت ترمزگیری را کاهش دهد. اگر نیاز به تعویض وجود داشته باشد، استفاده از قطعات استاندارد مانند دیسک ترمز چرخ جلو آریو Z300 آسمکو (در صورت سازگاری با خودرو) میتواند عملکرد سیستم ترمز را در شرایط مطلوب حفظ کند.
اگر میخواهید با نشانههای خرابی دیسک ترمز بیشتر آشنا شوید، مطالعه مقاله علائم خرابی دیسک ترمز خودرو چیست؟ بررسی کامل نشانهها، دلایل و زمان تعویض نیز پیشنهاد میشود.
ترمزهای کاسهای با وجود قدمت زیاد، هنوز در بسیاری از خودروهای سواری، وانتها و خودروهای تجاری مورد استفاده قرار میگیرند و در صورت نگهداری صحیح، عملکرد قابل اعتماد و هزینه تعمیر مناسبی دارند. با این حال، مشکلاتی مانند افت قدرت ترمزگیری، سایش کفشکها، تنظیم نبودن مجموعه ترمز، ورود هوا به مدار هیدرولیک و خرابی کاسه ترمز میتوانند ایمنی خودرو را به شکل قابل توجهی کاهش دهند.
بازدیدهای دورهای، تعویض بهموقع قطعات مصرفی، استفاده از قطعات استاندارد و توجه به کوچکترین تغییر در عملکرد پدال یا صدای ترمز، مهمترین اقداماتی هستند که از خرابیهای پرهزینه و خطرناک جلوگیری میکنند. رسیدگی به سیستم ترمز نهتنها باعث افزایش ایمنی میشود، بلکه عمر سایر قطعات سیستم تعلیق و انتقال نیرو را نیز افزایش خواهد داد.
افزایش بیش از حد دمای کاسه ترمز، سایش کفشکها، وجود هوا در مدار روغن ترمز یا تنظیم نبودن مجموعه کفشکها از مهمترین دلایل افت قدرت ترمزگیری هستند.
بهتر است در هر سرویس دورهای یا هر ۲۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر وضعیت کفشکها بررسی شود؛ البته این عدد به نوع رانندگی، وزن خودرو و شرایط مسیر نیز بستگی دارد.
خیر. گاهی این صدا به دلیل وجود گردوغبار، رطوبت یا نشانگر سایش ایجاد میشود؛ اما اگر صدا ادامه داشته باشد، باید سیستم ترمز توسط تعمیرکار بررسی شود.
نرم شدن پدال، پایین رفتن بیش از حد آن، کاهش قدرت ترمزگیری و افزایش فاصله توقف از مهمترین نشانههای وجود هوا در سیستم هیدرولیک هستند.
ترمزهای دیسکی در دفع حرارت عملکرد بهتری دارند، اما ترمزهای کاسهای نیز در صورت نگهداری صحیح، برای بسیاری از خودروها عملکرد ایمن و قابل قبولی ارائه میدهند.
