زمان مطالعه13 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
سیستم ترمز بدون تردید مهمترین بخش ایمنی هر خودرو محسوب میشود. این مجموعه وظیفه دارد در کوتاهترین زمان ممکن سرعت خودرو را کاهش داده یا آن را بهطور کامل متوقف کند. کوچکترین نقص در هر یک از اجزای این سیستم میتواند فاصله توقف را افزایش دهد، کنترل خودرو را کاهش دهد و احتمال وقوع تصادف را بالا ببرد. به همین دلیل، سلامت سیستم ترمز همواره یکی از اصلیترین معیارهای ایمنی خودرو به شمار میرود.
برخلاف تصور بسیاری از رانندگان، سیستم ترمز تنها از لنت و دیسک تشکیل نشده است. مجموعهای از قطعات مکانیکی، هیدرولیکی و الکترونیکی در کنار یکدیگر فعالیت میکنند تا نیروی واردشده توسط راننده روی پدال، به نیروی ترمزگیری مؤثر در چرخها تبدیل شود. خرابی هر یک از این قطعات میتواند عملکرد کل مجموعه را تحت تأثیر قرار دهد.
در خودروهای امروزی، فناوریهایی مانند ABS، EBD و سیستم کنترل پایداری نیز به مجموعه ترمز اضافه شدهاند تا علاوه بر کاهش سرعت، پایداری خودرو در شرایط اضطراری حفظ شود. اگر میخواهید با نحوه عملکرد سامانه توزیع الکترونیکی نیروی ترمز بیشتر آشنا شوید، مطالعه مقاله سیستم ترمز EBD چیست؟ میتواند اطلاعات کاملی در اختیار شما قرار دهد.
زمانی که راننده پدال ترمز را فشار میدهد، نیرو ابتدا به بوستر ترمز منتقل میشود. بوستر این نیرو را تقویت کرده و آن را به سیلندر اصلی ترمز انتقال میدهد. سپس فشار هیدرولیکی ایجادشده توسط روغن ترمز از طریق لولهها و شیلنگها به سمت چرخها حرکت میکند.
در ترمزهای دیسکی، این فشار باعث حرکت پیستونهای کالیپر میشود تا لنتها با دیسک تماس پیدا کنند. اصطکاک حاصل از این تماس، انرژی جنبشی خودرو را به گرما تبدیل کرده و سرعت خودرو کاهش پیدا میکند.
در خودروهایی که از ترمز کاسهای در محور عقب استفاده میکنند، فشار روغن باعث حرکت سیلندر چرخ شده و کفشکها به سطح داخلی کاسه ترمز میچسبند تا عمل ترمزگیری انجام شود.
تمام این مراحل تنها در کسری از ثانیه رخ میدهد؛ به همین دلیل سلامت تکتک قطعات سیستم ترمز اهمیت بسیار بالایی دارد.
به طور کلی سیستم ترمز از سه بخش اصلی تشکیل شده است:
هماهنگی صحیح این سه بخش باعث میشود خودرو در شرایط مختلف، عملکردی ایمن و قابل اعتماد داشته باشد.
در خودروهای جدید علاوه بر قطعات مکانیکی، سامانههای هوشمندی مانند ABS و EBD نیز به بهبود کیفیت ترمزگیری کمک میکنند. اگر قصد دارید با ساختار انواع سیستمهای ترمز بیشتر آشنا شوید، پیشنهاد میشود مقاله انواع سیستم ترمز خودرو را نیز مطالعه کنید.
پدال ترمز اولین نقطه ارتباط راننده با سیستم ترمز است. نیروی واردشده توسط پای راننده از طریق این قطعه به بوستر منتقل میشود و آغازگر فرآیند ترمزگیری است.
در صورت مشاهده هر یک از این علائم، باید سیستم ترمز توسط تعمیرکار بررسی شود؛ زیرا مشکل همیشه از خود پدال نیست و ممکن است به سایر اجزای مدار هیدرولیکی مربوط باشد.
بوستر وظیفه دارد نیروی واردشده توسط راننده را چند برابر کند تا بدون نیاز به فشار زیاد روی پدال، خودرو متوقف شود. در بیشتر خودروهای سواری، بوستر با استفاده از خلأ موتور فعالیت میکند.
در صورت خرابی بوستر، حتی اگر لنت و دیسک سالم باشند، راننده برای ترمزگیری باید فشار بسیار بیشتری به پدال وارد کند.
سیلندر اصلی قلب سیستم هیدرولیکی ترمز محسوب میشود. این قطعه نیروی مکانیکی را به فشار هیدرولیکی تبدیل کرده و روغن ترمز را به سمت چهار چرخ ارسال میکند.
در صورت خرابی این قطعه، عملکرد کل سیستم ترمز مختل میشود و معمولاً تعمیر یا تعویض آن ضروری خواهد بود.
روغن ترمز یکی از مهمترین سیالات خودرو است که وظیفه انتقال فشار هیدرولیکی از سیلندر اصلی به مجموعه ترمز هر چرخ را بر عهده دارد. برخلاف روغن موتور، روغن ترمز خاصیت رطوبتگیری دارد؛ به همین دلیل با گذشت زمان کیفیت آن کاهش پیدا میکند و اگر بهموقع تعویض نشود، عملکرد ترمز به شکل محسوسی افت خواهد کرد.
کارشناسان توصیه میکنند روغن ترمز مطابق برنامه سرویس خودرو یا هر دو سال یکبار بررسی و در صورت نیاز تعویض شود.
پس از تولید فشار در سیلندر اصلی، روغن ترمز از طریق لولههای فلزی و شیلنگهای انعطافپذیر به سمت هر چهار چرخ منتقل میشود. کوچکترین ترک یا نشتی در این مسیر میتواند باعث افت شدید فشار هیدرولیکی و کاهش قدرت ترمزگیری شود.
بازدید دورهای شیلنگهای ترمز بهویژه در خودروهای با عمر بالا اهمیت زیادی دارد.
کالیپر یکی از مهمترین اجزای ترمز دیسکی است. این قطعه با استفاده از فشار روغن ترمز، لنتها را به دو طرف دیسک میفشارد تا اصطکاک لازم برای توقف خودرو ایجاد شود.
در بسیاری از موارد، سرویس و روانکاری کالیپر میتواند مشکل را برطرف کند؛ اما در صورت آسیب شدید، تعویض آن ضروری خواهد بود.
لنت ترمز قطعهای مصرفی است که با ایجاد اصطکاک روی دیسک یا کاسه ترمز، سرعت خودرو را کاهش میدهد. این قطعه بیشترین میزان استهلاک را در سیستم ترمز دارد و باید بهصورت دورهای کنترل شود.
استفاده از لنت استاندارد نقش مهمی در افزایش ایمنی خودرو دارد. برای مثال، اگر مالک خودروی پراید هستید، لنت ترمز چرخ جلو پراید ایستا لنت میتواند گزینهای استاندارد و مناسب برای جایگزینی لنت فرسوده باشد. همچنین برای خودروهای تجاری، لنت ترمز چرخ جلو نیسان ایستا لنت با توجه به شرایط کاری این خودروها انتخاب مناسبی محسوب میشود.
اگر قصد دارید بهترین برندهای لنت را برای خودروی خود مقایسه کنید، مطالعه مقاله بهترین برندهای لنت ترمز چرخ جلو برای پراید یا بهترین لنت ترمز پژو 405 نیز میتواند به انتخاب دقیقتر کمک کند.
دیسک ترمز سطحی است که لنت روی آن قرار میگیرد و اصطکاک لازم برای توقف خودرو را ایجاد میکند. این قطعه نیز مانند لنت در اثر استفاده دچار سایش میشود.
در صورت تاب برداشتن شدید یا رسیدن ضخامت دیسک به کمتر از حد استاندارد، تعویض آن بهترین راهکار خواهد بود.
بسیاری از خودروهای اقتصادی هنوز در محور عقب از ترمز کاسهای استفاده میکنند. در این سیستم، کفشکها با سطح داخلی کاسه تماس پیدا کرده و خودرو را متوقف میکنند.
کفشکها معادل لنت در سیستم ترمز کاسهای هستند و نقش ایجاد اصطکاک را بر عهده دارند.
سیلندر چرخ در سیستم ترمز کاسهای قرار دارد و وظیفه باز کردن کفشکها را بر عهده دارد.
سیستم ABS (سیستم ترمز ضد قفل) یکی از مهمترین فناوریهای ایمنی خودروهای امروزی است. این سیستم با کمک سنسورهای نصبشده روی هر چرخ، سرعت دوران چرخها را بهصورت لحظهای بررسی میکند و در صورت تشخیص قفل شدن چرخ هنگام ترمزگیری شدید، فشار روغن ترمز را بهطور خودکار تنظیم میکند. نتیجه این فرآیند، حفظ فرمانپذیری خودرو و کاهش احتمال سر خوردن است.
در بسیاری از موارد، تمیز کردن سنسور یا تعمیر سیمکشی مشکل را برطرف میکند؛ اما اگر خود سنسور آسیب دیده باشد، باید تعویض شود.
واحد کنترل یا ECU سیستم ABS اطلاعات سنسورها را پردازش کرده و فشار روغن ترمز را برای هر چرخ بهصورت جداگانه مدیریت میکند. خرابی این بخش اگرچه نسبتاً نادر است، اما میتواند عملکرد سیستم ترمز ضدقفل را مختل کند.
ترمز دستی برای ثابت نگه داشتن خودرو هنگام توقف، بهویژه در مسیرهای شیبدار، طراحی شده است. در خودروهای جدید، این سیستم ممکن است بهصورت مکانیکی یا برقی (Electronic Parking Brake) باشد.
برخلاف برخی قطعات خودرو که خرابی آنها تنها باعث کاهش عملکرد میشود، نقص در سیستم ترمز مستقیماً با ایمنی سرنشینان ارتباط دارد. به همین دلیل توصیه میشود در هر سرویس دورهای، بخشهای زیر بررسی شوند:
بازرسی منظم این قطعات باعث میشود مشکلات کوچک قبل از تبدیل شدن به خرابیهای پرهزینه یا خطرناک شناسایی شوند.
در سیستم ترمز، کیفیت قطعات اهمیت بسیار بیشتری نسبت به بسیاری از بخشهای دیگر خودرو دارد. استفاده از قطعات بیکیفیت ممکن است در کوتاهمدت هزینه کمتری داشته باشد، اما میتواند باعث افزایش فاصله توقف، سایش نامتعارف دیسک و حتی کاهش ایمنی خودرو شود.
برای نمونه، اگر مالک خودروی هیوندای سوناتا هستید، استفاده از لنت ترمز چرخ عقب هیوندا سوناتا آفورتیس که مطابق مشخصات فنی خودرو تولید شده، میتواند عملکرد پایدار و ترمزگیری مطمئنتری نسبت به نمونههای متفرقه ایجاد کند. انتخاب لنت مناسب باید همواره بر اساس نوع خودرو، کیفیت ساخت و استانداردهای تولید انجام شود، نه صرفاً قیمت.
بسیاری از رانندگان بدون آنکه متوجه باشند، با برخی عادتهای اشتباه عمر سیستم ترمز را کاهش میدهند. رایجترین این اشتباهات عبارتاند از:
پرهیز از این موارد علاوه بر کاهش هزینههای تعمیر، ایمنی خودرو را نیز افزایش میدهد.
سیستم ترمز خودرو مجموعهای از قطعات مکانیکی، هیدرولیکی و الکترونیکی است که هماهنگی دقیق آنها، توقف ایمن خودرو را تضمین میکند. اجزایی مانند بوستر، سیلندر اصلی، روغن ترمز، کالیپر، لنت، دیسک، کاسه ترمز، کفشک، سنسور ABS و ترمز دستی، هرکدام وظیفه مشخصی دارند و خرابی هر یک میتواند عملکرد کل سیستم را تحت تأثیر قرار دهد.
رسیدگی منظم به سیستم ترمز، بررسی دورهای قطعات مصرفی، تعویض بهموقع روغن ترمز و استفاده از قطعات استاندارد، بهترین راهکار برای افزایش ایمنی خودرو و جلوگیری از هزینههای سنگین تعمیرات است. همچنین آشنایی رانندگان با نشانههای اولیه خرابی، کمک میکند ایرادات قبل از تبدیل شدن به مشکلات جدی شناسایی و برطرف شوند.
پدال ترمز، بوستر، سیلندر اصلی، روغن ترمز، لولهها و شیلنگها، کالیپر، لنت، دیسک، کاسه ترمز، کفشک، سیلندر چرخ، سنسور ABS و ترمز دستی از مهمترین اجزای سیستم ترمز خودرو هستند.
زمان تعویض به نوع رانندگی، کیفیت لنت و شرایط استفاده بستگی دارد؛ اما معمولاً لنتهای جلو بین ۳۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر نیاز به تعویض پیدا میکنند.
روشن شدن چراغ ABS معمولاً به خرابی سنسور، سیمکشی، یونیت ABS یا کاهش ولتاژ باتری مربوط است و باید توسط تعمیرکار بررسی شود.
بله. روغن ترمز به مرور زمان رطوبت جذب میکند و خاصیت خود را از دست میدهد؛ به همین دلیل معمولاً هر دو سال یا مطابق توصیه سازنده باید تعویض شود.
لرزش فرمان هنگام ترمزگیری، کاهش قدرت ترمز و ایجاد شیار یا تاب روی سطح دیسک از مهمترین علائم خرابی آن هستند.
