زمان مطالعه7 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
صدای زوزه هنگام حرکت با دندهعقب برای بسیاری از رانندگان آشناست. جالب اینکه این صدا در تعداد زیادی از خودروها کاملاً طبیعی است و لزوماً خرابی گیربکس را نشان نمیدهد.
دلیل اصلی این صدا را باید در طراحی مجموعه دندهعقب جستوجو کرد. در بسیاری از گیربکسهای دستی، خودروسازان برای دندههای جلو از چرخدندههای مارپیچی استفاده میکنند؛ در حالی که دندهعقب معمولاً از چرخدندههای دندانهمستقیم بهره میبرد.
همین تفاوت در طراحی باعث میشود صدای دندهعقب با دندههای جلو فرق داشته باشد. البته هر زوزهای طبیعی نیست و تغییر ناگهانی صدا میتواند نشانه یک مشکل فنی باشد.
چرخدندههای مارپیچی دندانههایی دارند که با زاویه نسبت به محور قرار گرفتهاند. هنگام درگیری دو چرخدنده، دندانهها بهتدریج با یکدیگر تماس پیدا میکنند. همین ویژگی انتقال نیرو را نرمتر میکند و صدای کمتری به وجود میآورد.
در طرف مقابل، چرخدندههای مستقیم دندانههایی موازی با محور دارند. تماس دندانهها در این ساختار مستقیمتر و ناگهانیتر اتفاق میافتد. نتیجه، افزایش ارتعاش و صدای مکانیکی بیشتر است.
پوسته گیربکس بخشی از این ارتعاش را منتقل میکند و راننده صدایی شبیه زوزه یا ناله میشنود. بنابراین در بسیاری از خودروها، زوزه دندهعقب نتیجه مستقیم طراحی چرخدندههاست.
دندهعقب نسبت به دندههای جلو استفاده بسیار کمتری دارد. خودرو نیز معمولاً در این حالت با سرعت پایین حرکت میکند. به همین دلیل، خودروساز میتواند کمی صدای بیشتر را بپذیرد و در عوض ساختار سادهتر و کمهزینهتری طراحی کند.
در بسیاری از گیربکسهای دستی، مجموعه دندهعقب از یک چرخدنده واسطه یا Idler Gear نیز استفاده میکند. این چرخدنده جهت چرخش خروجی را تغییر میدهد تا خودرو بتواند به عقب حرکت کند.
همین ساختار ساده یکی از دلایلی است که صدای دندهعقب با دندههای دیگر تفاوت دارد.
خیر. راننده باید میان صدای طبیعی و صدای ناشی از خرابی تفاوت قائل شود.
اگر خودرو از روز اول هنگام حرکت با دندهعقب صدای مشخصی داشته و شدت آن در طول زمان تغییر نکرده باشد، معمولاً جای نگرانی وجود ندارد. این صدا در چنین شرایطی بخشی از ویژگی طراحی گیربکس است.
اما اگر صدای زوزه بهتازگی ظاهر شده یا شدت آن بهوضوح افزایش پیدا کرده است، بهتر است گیربکس را بررسی کنید.
وجود علائم زیر اهمیت بیشتری دارد:
روغن گیربکس وظیفه روانکاری قطعات داخلی و کمک به کاهش اصطکاک و حرارت را بر عهده دارد. اگر سطح روغن کم باشد یا روغن کیفیت و مشخصات مناسبی نداشته باشد، تماس و اصطکاک میان قطعات افزایش پیدا میکند.
در چنین شرایطی ممکن است صدای گیربکس نیز بیشتر شود. البته صرفاً با شنیدن زوزه نمیتوان کمبود روغن را علت قطعی دانست.
اگر صدای گیربکس تغییر کرده است، سطح و وضعیت روغن را مطابق دستورالعمل سازنده بررسی کنید. برای آشنایی بیشتر با وظایف این سیال، مقاله روغن گیربکس چیست؟ را مطالعه کنید.
زمان تعویض روغن گیربکس به نوع خودرو، نوع گیربکس، روغن مورد استفاده و شرایط رانندگی بستگی دارد. بنابراین نمیتوان یک عدد ثابت را برای تمام خودروها تعیین کرد.
رانندگی سنگین، ترافیک، حمل بار و دمای بالا میتوانند فشار بیشتری به گیربکس وارد کنند. در چنین شرایطی، رعایت برنامه سرویس اهمیت بیشتری پیدا میکند.
برای آشنایی دقیقتر با این موضوع، راهنمای بهترین زمان تعویض روغن گیربکس خودرو؛ نکات طلایی تعویض و نگهداری را بخوانید.
بله. کاهش تدریجی سطح روغن میتواند روانکاری قطعات را مختل کند و به افزایش اصطکاک و صدا منجر شود.
به همین دلیل، مشاهده لکه روغن در زیر خودرو یا اطراف پوسته گیربکس اهمیت دارد. قطعات آببندی نیز میتوانند در ایجاد نشتی نقش داشته باشند.
برای نمونه، در برخی خودروها کاسه نمد قیفی گیربکس پژو 405 HMC یکی از قطعات مرتبط با آببندی گیربکس است.
البته انتخاب قطعه باید براساس مدل و مشخصات دقیق خودرو انجام شود.
بله. خرابی بلبرینگهای داخلی یکی از دلایل احتمالی ایجاد صدای زوزه است.
صدای ناشی از بلبرینگ معیوب معمولاً فقط به دندهعقب محدود نمیشود و ممکن است در دندههای دیگر نیز خود را نشان دهد. تغییر صدا با افزایش سرعت یا تغییر وضعیت بار نیز میتواند سرنخ مهمی باشد.
تعمیرکار برای تشخیص دقیق، صدای گیربکس را در شرایط مختلف بررسی میکند و در صورت نیاز قطعات داخلی را بازدید خواهد کرد.
افزایش بیش از حد دمای روغن میتواند شرایط کار گیربکس را دشوار کند. این موضوع بهویژه در گیربکسهای اتوماتیک اهمیت دارد، اما مدیریت حرارت در سایر انواع گیربکس نیز مهم است.
در برخی خودروها از خنککننده اختصاصی برای کنترل دمای روغن گیربکس استفاده میشود. برای نمونه، خنک کن گیربکس دنا توربو اسپیکال یکی از قطعات مرتبط با این بخش است.
قطعات جانبی گیربکس نیز اهمیت خود را دارند. پارگی گردگیرها میتواند اجازه ورود گردوغبار و آلودگی را به بخشهای حساس بدهد یا باعث خروج گریس از قطعات مرتبط شود.
برای مثال، گردگیر گیربکس با بلبرینگ تندر L90 لاستیک گیلان یکی از قطعاتی است که برای مجموعه مرتبط با گیربکس عرضه میشود.
برای تشخیص اولیه، به چند ویژگی توجه کنید.
اگر صدای زوزه فقط در دندهعقب شنیده میشود و از زمان خرید خودرو وجود داشته است، احتمال طبیعی بودن آن بیشتر است. در مقابل، ایجاد ناگهانی صدا یا افزایش تدریجی شدت آن نیاز به بررسی دارد.
همچنین اگر صدای زوزه در دندههای جلو نیز شنیده شود، روغن گیربکس کم شده باشد یا صدا با لرزش، تقتق و سخت جا رفتن دنده همراه شود، احتمال وجود مشکل فنی بیشتر است.
در چنین شرایطی ادامه رانندگی طولانیمدت میتواند آسیب قطعات را بیشتر کند. بهتر است خودرو را در اولین فرصت به تعمیرکار متخصص نشان دهید.
سرویس منظم گیربکس میتواند بسیاری از مشکلات را زودتر آشکار کند. سطح روغن، نشتیها، وضعیت قطعات آببندی و عملکرد صحیح تعویض دنده را در فواصل مناسب بررسی کنید.
همچنین هنگام تعویض دندهعقب، خودرو را کاملاً متوقف کنید و سپس دنده را انتخاب کنید. این کار فشار غیرضروری روی مجموعه انتقال قدرت را کاهش میدهد.
اگر خودرو گیربکس اتوماتیک دارد، رعایت نکات خاص نگهداری اهمیت بیشتری پیدا میکند. در این زمینه، مقاله نکات مهم در مورد مراقبت از گیربکس اتوماتیک میتواند راهنمای مناسبی باشد.
زوزه دندهعقب در بسیاری از خودروها یک ویژگی طبیعی طراحی گیربکس است. استفاده از چرخدندههای دندانهمستقیم در این بخش باعث میشود تماس دندانهها صدای بیشتری نسبت به چرخدندههای مارپیچی تولید کند.
با این حال، هر زوزهای طبیعی نیست. ایجاد صدای جدید، افزایش محسوس شدت صدا یا همراه شدن آن با لرزش، تقتق، ساییدگی، نشتی روغن و مشکل در تعویض دنده میتواند نشانه خرابی باشد.
بنابراین بهتر است صدای همیشگی دندهعقب را از تغییرات جدید تفکیک کنید. اگر رفتار گیربکس تغییر کرده است، ابتدا روغن، نشتیها و عملکرد سیستم انتقال قدرت را بررسی کنید و در صورت تداوم مشکل، تشخیص را به تعمیرکار متخصص بسپارید.
