زمان مطالعه13 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
شنیدن صدای تق تق چرخ جلو در دست انداز یکی از رایجترین مشکلاتی است که بسیاری از رانندگان، بهخصوص در خودروهای پرکارکرد یا خودروهایی که در مسیرهای ناهموار تردد میکنند، با آن مواجه میشوند. این صدا معمولاً هنگام عبور از سرعتگیرها، چالههای خیابان یا مسیرهای ناهموار شنیده میشود و در بسیاری از موارد، اولین هشدار درباره وجود ایراد در سیستم جلوبندی یا تعلیق خودرو است.
اگرچه برخی رانندگان تصور میکنند این صدا طبیعی است و با گذشت زمان برطرف میشود، اما واقعیت این است که بیتوجهی به آن میتواند باعث آسیب دیدن قطعات گرانقیمتتر و حتی کاهش ایمنی خودرو شود. در بسیاری از مواقع، یک قطعه کوچک و ارزانقیمت مانند سیبک یا بوش لاستیکی، در صورت رسیدگی نکردن، میتواند خرابیهای گستردهای در سیستم تعلیق ایجاد کند.
در این مقاله، تمام دلایل ایجاد صدای تق تق چرخ جلو، روشهای تشخیص علت، هزینه تقریبی تعمیر و راهکارهای پیشگیری از این مشکل را بهصورت کامل بررسی میکنیم.
سیستم تعلیق خودرو وظیفه جذب ضربات ناشی از ناهمواریهای جاده را بر عهده دارد. این سیستم از مجموعهای از قطعات مانند کمکفنر، فنر، طبق، سیبک، بوشها، میل تعادل، پلوس و اتصالات مختلف تشکیل شده است که همگی باید هماهنگ با یکدیگر کار کنند.
هنگامی که یکی از این قطعات دچار فرسودگی، شکستگی یا لقی شود، در زمان عبور از دستانداز، قطعات به جای حرکت نرم، با یکدیگر برخورد میکنند و صدایی شبیه تق تق یا کوبش ایجاد میشود.
در واقع این صدا، زبان خودرو برای اعلام وجود یک ایراد فنی است و نباید آن را نادیده گرفت.
اگر علاوه بر صدای تق تق، فرمان خودرو نیز عملکرد طبیعی ندارد، پیشنهاد میکنیم مقاله «سیبک فرمان چیست و علائم خرابی آن کدامند؟» را نیز مطالعه کنید؛ زیرا خرابی سیبک فرمان نیز میتواند باعث ایجاد صدا، لقی فرمان و کاهش کنترل خودرو شود.
کمکفنر یکی از مهمترین قطعات سیستم تعلیق است و وظیفه کنترل حرکت فنرها را بر عهده دارد. زمانی که کمکفنر دچار نشتی روغن یا کاهش عملکرد شود، ضربات ناشی از دستاندازها بهدرستی جذب نمیشوند و این موضوع باعث ایجاد صدای تق تق یا کوبش خواهد شد.
نشانههای خرابی کمکفنر عبارتاند از:
اگر میخواهید با عملکرد این قطعه بیشتر آشنا شوید، مطالعه مقاله «کمک فنر خودرو چیست؟ کاربرد و انواع آن» میتواند دید کاملی از نحوه عملکرد و علائم خرابی آن در اختیار شما قرار دهد.
بوشها قطعات لاستیکی هستند که لرزش و ضربات را جذب میکنند. با گذشت زمان، گرما، فشار و شرایط محیطی باعث خشک شدن، ترک خوردن یا پارگی آنها میشود.
زمانی که بوشها خاصیت ارتجاعی خود را از دست بدهند، طبق در جای خود حرکت اضافی پیدا میکند و هنگام عبور از دستانداز، صدای تق تق ایجاد میشود.
این مشکل در خودروهایی که در مسیرهای شهری و ناهموار تردد زیادی دارند، بسیار رایج است.
یکی از رایجترین علتهای ایجاد صدای تق تق در جلوبندی، خرابی سیبکها است.
سیبکها اتصال متحرک میان طبق، سگدست و فرمان را برقرار میکنند. هرگونه لقی یا ساییدگی در این قطعه باعث ایجاد ضربه و صدای تق تق خواهد شد.
علاوه بر ایجاد صدا، خرابی سیبک معمولاً با علائم زیر همراه است:
در صورت نیاز به تعویض، استفاده از قطعات استاندارد اهمیت زیادی دارد. برای مثال اگر خودروی شما پژو ۴۰۵ است، سیبک تعادل طرح جدید پژو 405 مفصل سازان MSR میتواند گزینهای مناسب باشد. همچنین برای خودروهای تیبا، سیبک تعادل تیبا مفصل سازان MSR از محصولات باکیفیت موجود در فروشگاه کاروپارت است.
میل تعادل وظیفه حفظ تعادل خودرو در پیچها و هنگام عبور از دستانداز را بر عهده دارد.
لقی یا خرابی لینکهای میل تعادل معمولاً صدایی کوتاه و فلزی ایجاد میکند که بیشتر در سرعتهای پایین و هنگام عبور از سرعتگیر شنیده میشود.
این قطعه هزینه تعمیر نسبتاً پایینی دارد، اما بیتوجهی به آن میتواند باعث افزایش فشار روی سایر اجزای جلوبندی شود.
در بسیاری از خودروهای امروزی که از سیستم تعلیق مکفرسون استفاده میکنند، سر کمک و بلبرینگ سر کمک وظیفه دارند تا کمکفنر هنگام چرخش فرمان و حرکت عمودی، عملکردی نرم و بدون اصطکاک داشته باشد. با گذشت زمان، این بلبرینگها دچار فرسودگی میشوند و در نتیجه هنگام عبور از دستانداز یا چرخاندن فرمان، صدای تق تق یا تقه شنیده میشود.
از مهمترین علائم خرابی سر کمک میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
اگر این علائم را نادیده بگیرید، فشار بیشتری به کمکفنر و سایر قطعات جلوبندی وارد میشود و هزینه تعمیر افزایش پیدا میکند.
اگر صدای تق تق علاوه بر دستانداز، هنگام پیچیدن فرمان نیز شنیده میشود، احتمال خرابی مفصل پلوس یا سرپلوس بسیار زیاد است.
پلوس وظیفه انتقال قدرت از گیربکس به چرخها را بر عهده دارد و به دلیل حرکت دائمی، یکی از قطعاتی است که در معرض استهلاک قرار میگیرد. پارگی گردگیر پلوس، خروج گریس و ورود گردوغبار به داخل مفصل، از مهمترین دلایل خرابی این قطعه هستند.
اگر میخواهید با ساختار و عملکرد این قطعه بیشتر آشنا شوید، مطالعه مقاله «علائم خرابی جلوبندی خودرو و بهترین زمان تعویض آن» میتواند دید مناسبی درباره ارتباط خرابی پلوس با سیستم جلوبندی در اختیار شما قرار دهد.
در صورتی که بررسی مکانیک نشان دهد سرپلوس آسیب دیده است، استفاده از قطعات استاندارد اهمیت زیادی دارد. برای نمونه، سر پلوس 22 خار ABS پژو 405 هرینگتون یکی از گزینههای باکیفیت موجود برای خودروهای پژو ۴۰۵ محسوب میشود که دوام و عملکرد مناسبی دارد.
گاهی منشأ صدای تق تق اصلاً از جلوبندی نیست.
خرابی دسته موتور باعث میشود موتور هنگام عبور از دستانداز بیش از حد جابهجا شود و با ایجاد ضربه، صدایی شبیه خرابی جلوبندی تولید کند.
به همین دلیل مکانیکهای حرفهای همیشه قبل از تعویض قطعات جلوبندی، وضعیت دسته موتور را نیز بررسی میکنند.
یکی از سادهترین اما رایجترین دلایل ایجاد صدا، شل شدن پیچهای سیستم تعلیق است.
این مشکل معمولاً بعد از انجام تعمیرات جلوبندی، تعویض کمکفنر یا باز و بسته شدن قطعات رخ میدهد. اگر پیچها با گشتاور استاندارد بسته نشده باشند، هنگام عبور از دستانداز، قطعات کمی جابهجا شده و صدای تق تق ایجاد میکنند.
خوشبختانه رفع این ایراد معمولاً هزینه زیادی ندارد و تنها با بررسی و سفت کردن اتصالات برطرف میشود.
نوع صدا میتواند سرنخ مهمی برای تشخیص علت خرابی باشد.
| نوع صدا | علت احتمالی |
|---|---|
| تق تق فلزی | سیبک، میل تعادل یا اتصالات |
| کوبش بم | کمکفنر یا فنر |
| جیرجیر | بوشهای لاستیکی |
| تق تق هنگام پیچیدن | پلوس یا سرپلوس |
| لرزش همراه صدا | بلبرینگ چرخ یا جلوبندی |
توجه به زمان ایجاد صدا و شرایطی که در آن شنیده میشود، میتواند روند عیبیابی را بسیار سریعتر کند.
بسیاری از رانندگان هفتهها یا حتی ماهها با این صدا رانندگی میکنند؛ در حالی که این کار میتواند خسارتهای سنگینی به همراه داشته باشد.
اگر علت صدا، خرابی سیبک یا اتصالات فرمان باشد، احتمال کاهش کنترل خودرو وجود دارد. همچنین خرابی کمکفنر میتواند باعث افزایش مسافت ترمز، کاهش چسبندگی لاستیکها و ناپایداری خودرو در پیچها شود.
از طرف دیگر، اگر منشأ صدا پلوس باشد، ادامه رانندگی ممکن است باعث خرابی کامل مفصل پلوس و از کار افتادن سیستم انتقال قدرت شود.
بنابراین هر صدای غیرعادی از جلوبندی را باید در اولین فرصت بررسی کرد.
تشخیص دقیق منشأ صدا معمولاً با یک بررسی مرحلهای انجام میشود.
ابتدا وضعیت کمکفنر، بوشها، گردگیر پلوس، سیبکها و اتصالات بررسی میشود. وجود نشتی روغن، پارگی گردگیر یا ترک در بوشها معمولاً با چشم قابل مشاهده است.
با بالا بردن خودرو توسط جک، میزان لقی چرخ در جهتهای مختلف بررسی میشود. این روش میتواند خرابی سیبک، بلبرینگ یا اتصالات را مشخص کند.
مکانیک خودرو را در شرایط مختلف مانند عبور از دستانداز، سرعت پایین، پیچها و ترمزگیری آزمایش میکند تا محل دقیق ایجاد صدا مشخص شود.
در تعمیرگاهها با استفاده از اهرم مخصوص، میزان لقی بوشها، سیبکها و طبق بررسی میشود. این روش یکی از دقیقترین راههای تشخیص خرابی جلوبندی است.
هزینه تعمیر به قطعه معیوب بستگی دارد.
در بسیاری از موارد، تعویض بوش یا سیبک هزینه نسبتاً کمی دارد؛ اما اگر خرابی به کمکفنر، طبق یا پلوس رسیده باشد، هزینه تعمیر افزایش پیدا میکند.
همچنین استفاده از قطعات بیکیفیت اگرچه در ابتدا ارزانتر به نظر میرسد، اما معمولاً عمر کوتاهی دارد و باعث بازگشت دوباره مشکل میشود.
برای مثال اگر خودروی پراید دارید و بررسیها نشان دهد سیبک طبق آسیب دیده است، استفاده از سیبک طبق بوش لاستیکی پراید BPCO میتواند انتخاب مطمئنی برای افزایش دوام سیستم جلوبندی باشد.
اگرچه استهلاک قطعات جلوبندی در طول زمان اجتنابناپذیر است، اما رعایت چند نکته ساده میتواند عمر مفید این قطعات را افزایش داده و احتمال ایجاد صداهای غیرعادی را به حداقل برساند.
توصیه میشود حداقل هر ۲۰ تا ۳۰ هزار کیلومتر یا هنگام انجام سرویسهای دورهای، وضعیت جلوبندی توسط مکانیک بررسی شود. این کار باعث میشود خرابی قطعاتی مانند سیبک، بوش یا میل تعادل پیش از ایجاد آسیبهای جدی شناسایی شود.
یکی از مهمترین دلایل کاهش عمر قطعات جلوبندی، عبور سریع از سرعتگیرها و چالههای خیابان است. این کار فشار بسیار زیادی به کمکفنر، طبق، سیبک و بوشها وارد میکند.
کم یا زیاد بودن فشار باد لاستیک علاوه بر کاهش کیفیت رانندگی، فشار بیشتری به سیستم تعلیق وارد میکند و استهلاک قطعات را افزایش میدهد.
استفاده از قطعات استاندارد و باکیفیت، علاوه بر افزایش عمر سیستم تعلیق، احتمال بازگشت مجدد صداهای جلوبندی را نیز کاهش میدهد. هنگام تعویض قطعات، بهتر است از برندهای معتبر و قطعات متناسب با مدل خودرو استفاده کنید.
در برخی شرایط، ادامه رانندگی میتواند خطرآفرین باشد. اگر علاوه بر صدای تق تق، یکی از علائم زیر را مشاهده کردید، بهتر است خودرو را در کوتاهترین زمان ممکن به تعمیرگاه ببرید:
بیتوجهی به این علائم ممکن است باعث خرابی گستردهتر جلوبندی، کاهش کنترل خودرو و افزایش هزینههای تعمیر شود.
بسیاری از رانندگان بدون بررسی تخصصی، اقدام به تعویض قطعات مختلف جلوبندی میکنند؛ در حالی که منشأ صدا ممکن است قطعه دیگری باشد.
از رایجترین اشتباهات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
عیبیابی صحیح همیشه از تعویض حدسی قطعات کمهزینهتر و مطمئنتر است.
خیر. اگرچه بیشتر مواقع منشأ صدا سیستم جلوبندی است، اما خرابی پلوس، دسته موتور، بلبرینگ چرخ یا حتی شل بودن برخی اتصالات نیز میتواند چنین صدایی ایجاد کند.
بله. در صورتی که علت صدا خرابی قطعاتی مانند سیبک، کمکفنر یا سیستم فرمان باشد، ادامه رانندگی میتواند ایمنی خودرو را کاهش داده و باعث آسیب بیشتر به قطعات شود.
فرسودگی سیبکها، بوش طبق، کمکفنر و لینکهای میل تعادل از رایجترین دلایل ایجاد این صدا هستند.
بله. اگر صدا هنگام پیچیدن فرمان بیشتر شنیده شود، احتمال خرابی مفصل پلوس یا سرپلوس زیاد است و باید هرچه سریعتر بررسی شود.
این موضوع به نتیجه عیبیابی بستگی دارد. گاهی تنها یک بوش یا سیبک معیوب است، اما در برخی موارد چند قطعه بهصورت همزمان دچار فرسودگی شدهاند و تعویض همزمان آنها از نظر فنی و اقتصادی منطقیتر است.
شنیدن صدای تق تق چرخ جلو در دست انداز را نباید یک اتفاق طبیعی یا کماهمیت دانست. این صدا معمولاً نشانهای از وجود لقی، فرسودگی یا خرابی در قطعات سیستم جلوبندی، تعلیق یا فرمان خودرو است و در صورت بیتوجهی میتواند به مشکلات جدیتر و هزینههای تعمیر بالاتر منجر شود.
بازرسی دورهای، رانندگی صحیح و استفاده از قطعات استاندارد، سه عامل اصلی برای افزایش عمر سیستم تعلیق و جلوگیری از بروز این مشکل هستند. همچنین در صورت مشاهده علائمی مانند لرزش فرمان، کاهش پایداری خودرو یا تشدید صدای تق تق، بهتر است خودرو در اولین فرصت توسط یک مکانیک متخصص بررسی شود.
اگر پس از عیبیابی مشخص شد قطعاتی مانند سیبک، سرپلوس یا سایر اجزای جلوبندی نیاز به تعویض دارند، استفاده از محصولات باکیفیت و استاندارد میتواند علاوه بر افزایش ایمنی، از تکرار دوباره این مشکل نیز جلوگیری کند.
