زمان مطالعه11 دقیقه
می پسنـدم0
اندازه متن12
سیستم خنککننده یکی از مهمترین بخشهای خودرو است که وظیفه دارد دمای موتور را در محدوده استاندارد نگه دارد. اگر این سیستم عملکرد درستی نداشته باشد، افزایش بیش از حد دمای موتور میتواند خسارتهای سنگینی مانند سوختن واشر سرسیلندر، آسیب دیدن سرسیلندر یا حتی خرابی کامل موتور را به همراه داشته باشد.
در این میان، مایع خنککننده یا ضد یخ نقش اصلی را در انتقال حرارت، جلوگیری از یخزدگی، جلوگیری از جوش آوردن موتور و محافظت از قطعات داخلی در برابر خوردگی ایفا میکند. اما این مایع نیز مانند سایر سیالات خودرو عمر محدودی دارد و پس از مدتی باید تعویض شود.
اگر نمیتوانید برای تعویض ضد یخ به تعمیرگاه مراجعه کنید، با رعایت چند نکته ایمنی میتوانید این کار را در منزل انجام دهید. در این راهنما، مراحل تعویض مایع خنککننده خودرو را بهصورت کامل و قدمبهقدم بررسی میکنیم.
بسیاری از رانندگان تصور میکنند ضد یخ تنها برای فصل زمستان کاربرد دارد؛ در حالی که این مایع در تمام طول سال وظایف مهمی بر عهده دارد.
مایع خنککننده علاوه بر جلوگیری از یخزدگی، باعث افزایش نقطه جوش آب، جلوگیری از زنگزدگی قطعات فلزی، جلوگیری از تشکیل رسوبات داخل رادیاتور و روانکاری واترپمپ میشود.
با گذشت زمان، افزودنیهای ضدخوردگی موجود در این مایع از بین میروند و کارایی آن کاهش پیدا میکند. در نتیجه، سیستم خنککننده در برابر خوردگی، رسوب و افزایش دمای موتور آسیبپذیر خواهد شد.
اگر میخواهید بدانید ضد یخ چه مدت قابل استفاده است و آیا تاریخ انقضا دارد یا خیر، پیشنهاد میکنیم مقاله «آیا مایع خنککننده ماشین تاریخ انقضا دارد؟» را نیز مطالعه کنید تا زمان مناسب تعویض این مایع را بهتر بشناسید.
مایع خنککننده ترکیبی از آب مقطر، اتیلن گلیکول یا پروپیلن گلیکول و مجموعهای از افزودنیهای شیمیایی است.
این ترکیب باعث میشود:
به همین دلیل استفاده از آب معمولی به جای ضد یخ، یکی از رایجترین اشتباهاتی است که میتواند خسارتهای سنگینی به موتور وارد کند.
زمان تعویض مایع خنککننده به نوع خودرو، نوع ضد یخ و توصیه سازنده بستگی دارد، اما در بیشتر خودروها پیشنهاد میشود هر ۲ سال یا حدود ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر این مایع تعویض شود.
در خودروهایی که از ضد یخهای نسل جدید (Long Life) استفاده میکنند، این بازه ممکن است بیشتر باشد. با این حال، بررسی دورهای رنگ، شفافیت و سطح مایع خنککننده اهمیت زیادی دارد.
پیش از شروع کار، تمام ابزارهای موردنیاز را آماده کنید تا هنگام انجام مراحل با مشکلی مواجه نشوید.
وسایل موردنیاز عبارتاند از:
در انتخاب ضد یخ دقت کنید؛ زیرا استفاده از محصول نامناسب یا بیکیفیت میتواند باعث ایجاد رسوب و کاهش عملکرد سیستم خنککننده شود.
قبل از هر اقدامی، خودرو را روی سطحی صاف پارک کنید و ترمز دستی را بکشید.
مهمترین نکته این است که هرگز درِ رادیاتور را زمانی که موتور داغ است باز نکنید.
سیستم خنککننده هنگام کار تحت فشار قرار دارد و باز کردن درِ رادیاتور در این شرایط میتواند باعث پاشش مایع بسیار داغ و سوختگی شدید شود.
اجازه دهید موتور حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه خاموش بماند تا کاملاً خنک شود.
پس از خنک شدن موتور:
اکنون باید مایع قدیمی را از سیستم خارج کنید.
در بیشتر خودروها پیچ تخلیه در قسمت پایین رادیاتور قرار دارد.
یک ظرف مناسب زیر پیچ تخلیه قرار دهید و آن را بهآرامی باز کنید تا مایع قدیمی خارج شود.
در صورت امکان، کمی جلوی خودرو را بالا بیاورید تا تخلیه کاملتر انجام شود.
اگر قصد دارید سیستم کاملاً تمیز شود، پس از تخلیه اولیه مقداری آب مقطر داخل رادیاتور بریزید و اجازه دهید دوباره تخلیه شود.
این کار باعث خروج رسوبات و آلودگیهای باقیمانده داخل سیستم خواهد شد.
پس از پایان تخلیه، پیچ تخلیه را دوباره محکم ببندید و از سالم بودن واشر آن مطمئن شوید.
قبل از ریختن مایع خنککننده جدید، بهتر است سلامت سایر اجزای سیستم نیز بررسی شود. این کار زمان زیادی نمیگیرد، اما میتواند از هزینههای سنگین در آینده جلوگیری کند.
موارد زیر را بررسی کنید:
اکنون زمان پر کردن سیستم با مایع جدید است.
اگر ضد یخ خریداریشده از نوع آماده مصرف (Pre-Mixed) باشد، میتوانید آن را مستقیماً داخل رادیاتور بریزید.
اما اگر از ضد یخ غلیظ استفاده میکنید، آن را با آب مقطر مخلوط کنید.
در اکثر خودروها، نسبت ۵۰ درصد ضد یخ و ۵۰ درصد آب مقطر بهترین عملکرد را ایجاد میکند. این ترکیب علاوه بر جلوگیری از یخزدگی، نقطه جوش مایع را نیز افزایش میدهد و از خوردگی قطعات داخلی موتور جلوگیری میکند.
با استفاده از قیف، مایع را بهآرامی داخل رادیاتور بریزید تا از سرریز شدن آن جلوگیری شود.
سپس مخزن انبساط را نیز تا علامت MAX پر کنید.
هواگیری مهمترین مرحله تعویض مایع خنککننده است.
اگر هوا داخل سیستم باقی بماند، گردش مایع بهدرستی انجام نمیشود و ممکن است موتور به سرعت داغ کند.
برای هواگیری:
در برخی خودروها پیچ مخصوص هواگیری روی ترموستات یا شلنگها قرار دارد که باید مطابق دفترچه راهنمای خودرو باز شود.
پس از پایان هواگیری:
سپس خودرو را حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه رانندگی کنید و به آمپر آب توجه داشته باشید.
اگر دمای موتور در محدوده طبیعی باقی ماند و هیچ نشتی مشاهده نشد، عملیات تعویض با موفقیت انجام شده است.
رعایت نکردن برخی نکات میتواند باعث آسیب به سیستم خنککننده شود. مهمترین اشتباهات عبارتاند از:
پس از انجام این سرویس، بهتر است طی چند روز آینده سطح مایع را کنترل کنید؛ زیرا ممکن است با خروج کامل حبابهای هوا، سطح مایع کمی کاهش پیدا کند.
همچنین در فصل زمستان بهتر است وضعیت ضد یخ را بهطور منظم بررسی کنید. اگر با خطر یخزدگی خودرو در هوای سرد مواجه هستید، مطالعه مقاله «یخ زدن خودرو و ۴ راهکار مقابله با آن» میتواند اطلاعات مفیدی در اختیارتان قرار دهد.
از طرف دیگر، اگر مدت زیادی از خرید یا استفاده از ضد یخ گذشته است و درباره کیفیت آن تردید دارید، پیشنهاد میکنیم مقاله «آیا مایع خنککننده ماشین تاریخ انقضا دارد؟» را نیز مطالعه کنید تا از زمان مناسب تعویض و نگهداری صحیح این مایع مطلع شوید.
کیفیت مایع خنککننده تأثیر مستقیمی بر عملکرد سیستم خنککننده و عمر موتور دارد. استفاده از محصولات استاندارد، علاوه بر جلوگیری از یخزدگی و جوش آوردن، از تشکیل رسوبات و خوردگی قطعات داخلی نیز جلوگیری میکند.
اگر قصد خرید یک محصول باکیفیت را دارید، ضد یخ و ضد جوش خودرو IPNC یکی از گزینههای مناسب برای محافظت از سیستم خنککننده خودرو در تمام فصول سال است.
خیر. آب بهتنهایی توانایی محافظت از موتور را ندارد و علاوه بر یخ زدن در دمای پایین، در دمای بالا نیز زودتر به جوش میآید. همچنین فاقد مواد ضدخوردگی و ضد رسوب است و در طول زمان میتواند باعث زنگزدگی قطعات داخلی موتور و گرفتگی مجاری سیستم خنککننده شود.
بسته به نوع خودرو و توصیه سازنده، معمولاً هر ۲ سال یا ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر باید مایع خنککننده تعویض شود. البته اگر رنگ مایع تغییر کرده، کدر شده یا خاصیت خود را از دست داده باشد، بهتر است زودتر نسبت به تعویض آن اقدام کنید.
خیر. ضد یخها ممکن است از فناوریهای متفاوتی مانند IAT، OAT یا HOAT استفاده کنند. مخلوط کردن این مایعات میتواند باعث ایجاد رسوب، کاهش عملکرد سیستم خنککننده و حتی آسیب به رادیاتور و واترپمپ شود. همیشه از ضد یخ توصیهشده توسط سازنده خودرو استفاده کنید.
وجود هوا در مدار خنککننده مانع گردش صحیح مایع میشود و ممکن است باعث افزایش دمای موتور، عملکرد نامناسب بخاری خودرو و حتی جوش آوردن موتور شود. به همین دلیل، هواگیری صحیح یکی از مهمترین مراحل تعویض مایع خنککننده است.
تغییر رنگ، وجود ذرات معلق، کاهش سطح مایع، افزایش غیرعادی دمای موتور، زنگزدگی داخل مخزن انبساط یا گذشت زمان توصیهشده توسط سازنده، از مهمترین نشانههای نیاز به تعویض مایع خنککننده هستند.
تعویض مایع خنککننده خودرو یکی از سادهترین اما مهمترین سرویسهای دورهای برای حفظ سلامت موتور است. این مایع علاوه بر جلوگیری از یخزدگی در فصل زمستان، نقش مهمی در کنترل دمای موتور، جلوگیری از جوش آوردن، محافظت از قطعات فلزی در برابر خوردگی و افزایش عمر سیستم خنککننده ایفا میکند.
اگرچه انجام این کار در تعمیرگاه گزینهای مطمئن است، اما با رعایت اصول ایمنی، استفاده از ابزار مناسب و انجام صحیح مراحل تخلیه، پر کردن و هواگیری، میتوان تعویض مایع خنککننده را در خانه نیز انجام داد.
در انتخاب ضد یخ، کیفیت محصول را در اولویت قرار دهید و از مخلوط کردن مایعات با فرمولاسیونهای مختلف خودداری کنید. همچنین بررسی دورهای سطح و وضعیت مایع خنککننده میتواند از بروز مشکلات پرهزینهای مانند جوش آوردن موتور، خوردگی قطعات و خرابی سیستم خنککننده جلوگیری کند.
